نويسندگان: ال سي گوتيا ـ آبهيتا با گوتيا

گردآوري: اقبال دهزني

استفاده از حرارت يكي از شيوه‌هاي درماني است كه به طور گسترده‌اي چه به وسيله‌ي ورزشكاران و چه از سوي فيزيوتراپيست‌ها به كار مي‌رود. اثرات گرما زماني در ترميم بافت مؤثر است كه بافت حداقل 5 دقيقه در گرماي 40 تا 50 درجه‌ي سانتي‌گراد نگاه داشته شود. از اثرات گرما درماني مي‌توان تغييرات گردش خون، كاهش درد، تغيير خاصيت ارتجاعي كلاژن و كاهش گرفتگي عضلاني نام برد. به ازاي هر يك درجه افزايش دما متابوليك به ميزان 12% افزايش مي‌يابد. از آن‌جا كه ماهيت پروتئين‌ها در اثر گرما تغيير مي‌يابد بنابراين چنان‌چه از گرما بيش از حد استفاده شود آنزيم‌هاي متابوليك ممكن است تحت تأثير قرار گيرند.

گرماي بالاتر از 45 درجه موجب تخريب پروتئين‌ها و انهدام بافت‌ها مي‌شود. اگر درجه حرارت بسيار پايين آورده شود ممكن است مايعات بدن منجمد شده و بافت دوباره آسيب ببيند. براي درمان آسيب‌ديدگي‌هاي عميق بافت استفاده از 5 الي 6 درجه حرارت بيشتر يا كمتر توصيه مي‌شود. در صورتي كه براي آسيب‌ديدگي بافت‌هاي سطحي درجه حرارت پايين‌تر مناسب است.

خاصيت ارتجاعي كلاژن

مي‌توان با استفاده از گرماي عمقي، سفتي مفصل را كم كرد. گرماي عمقي باعث كم شدن چسبندگي مايع مفصل مي‌شود. اما گرماي سطحي نمي‌تواند مؤثر باشد و دامنه‌ي حركتي را زياد كند. گرماي سطحي اغلب براي كم كردن درد و گرفتگي عضلاني به كار مي‌رود.

اشعه‌ي مادون قرمز

لامپ‌هاي مادون قرمز به وسيله‌ي اشعه و بدون تماس با پوست به بافت بدن گرما مي‌رسانند و تأثير به دست آمده به وسيله‌ي گرما بيشتر تغييرات فتوشيمايي است.

انتقال حرارت

انتقال حرارت شيوه‌اي است كه در آن گرما در ارتباط با سطح پوست بوده و گرما از طريق انتقال بيشتر از تشعشع است. تجهيزات گرما شامل كيسه‌هاي مرطوب، موم‌هاي پارافيني، بطري‌هاي آب داغ و حمام‌هاي آب داغ است.

سرما درماني

سرما يا يخ احتمالاً مناسب‌ترين شيوه‌ي درمان آسيب‌هاي ورزشي است. از اين روش هم در درمان فوري و هم در توان‌بخشي آسيب‌هاي ورزشي استفاده مي‌شود. در درمان فوري هدف محدود كردن واكنش‌هاي بدن به آسيب‌ديدگي كه شامل تخريب بافت‌ها بر اثر نارسايي اكسيژن، تورم،درد و گرفتگي عضلات است. از يخ معمولاً همراه با تجويز استراحت، فشار و بالا نگه داشتن عضو آسيب ديده استفاده مي‌شود. يخ به تنهايي در درمان آسيب‌هاي قوزك پا مؤثر است.

ادعا مي‌شود كه در جريان درمان فوري يخ موجب كاهش جريان خون از طريق شبكه‌ي مويرگي موضعي مي‌شود. لخته شدن خون، خونريزي از محل آسيب‌ديده را به مدت 2 تا 5 دقيقه قطع مي‌كند.

سرما موجب بي‌حسي مي‌شود و به ورزشكاران امكان مي‌دهد كه به ورزش‌درماني بپردازند.

شيوه‌هاي معمول استفاده از سرما عبارتند از:

استفاده از خرده يخ پيچيده در حوله، بسته‌هاي پلاستيكي، كمپرس يخ، ماساژ يخ، اسپري‌هاي سرد كننده، حمام آب يخ و كيسه‌هاي شيميايي. فروبردن بخش‌هاي كوچك بدن مانند دست‌ها و پاها در يخ و استفاده از كيسه‌هاي يخ براي بافت‌هاي بزرگ مانند زانو، مفصل ران و شانه مناسب است. حوله‌ي مرطوب عايق ضعيفي است اما دماي بافت را به اندازه‌ي كيسه‌هاي پلاستيك محتوي يخ پايين نمي‌آورد. ماساژ يخ تا زمان آغاز بي‌حسي ادامه مي‌يابد. در درمان فوري آسيب‌هاي ورزشي بايد از يخ ترجيحاً با فواصل 5 تا 10 دقيقه به مدت 20 تا 30 دقيقه بر روي محل آسيب‌ديده نگه داشت. استفاده‌ي مداوم از اين شيوه توصيه نمي‌شود.