دانش‌آموز موفقي مي‌گفت در سال‌هاي اول تحصيل علاقه‌ي چنداني به مطالعه و درس‌خواندن نداشتم تا اين كه روزي بعد از گرفتن نمره‌ي متوسطي معلم به من گفت از شما توقع نداشتم.

او مي‌گفت اين جمله‌ي كوتاه معلم چنان تأثير مثبتي در من داشت و چنان نيرويي در من ايجاد كرد كه توانستم در كمتر از يك ترم به بالاترين سطح كلاس برسم چون به اين نتيجه رسيده بودم كه معلم توقع بيشتري از من دارد.

شايد شما به اين نتيجه رسيده باشيد كه توقع و انتظاري كه از يك فرد (فرزندان، شاگردتان ياهر كس ديگر) داريد مي‌تواند بر عملكرد او تأثير بگذارد.

حدود 40 سال پيش «رابرت روزنتال» استاد روان‌شناسي دانشگاه كاليفرنيا به عنوان تحقيقات خود به اين نتيجه رسيد: وقتي معلمان از دانش‌آموزان خود انتظار عملكرد ذهني بهتري دارند بچه‌ها در جهت دستيابي به اين عملكرد پيش مي‌روند. وقتي مربيان ورزش عملكرد بهتري از ورزشكاران تحت تعليم خود دارند آن‌ها بهتر عمل مي‌كنند. پس انتظار معلم از پيشرفت يك دانش‌آموز خاص از يك سو موجب احساس بهتر دانش‌آموز و درنتيجه بهتر عمل كردن او مي‌شود و از سوي ديگر وقتي معلم درباره‌ي توانايي دانش‌آموزان مختلف انتظارات متفاوتي داشته باشد به طور ناخودآگاه متمايل است كه به دانش‌آموزان توان‌مندتر توجه بيشتري داشته باشد.

ما همه در مقام والدين، در مقام معلم و در هر موقعيت ديگر هستيم تمايل داريم در مورد همه چيز زود هنگام قضاوت كنيم. ما درباره‌ي فرزندان و دانش‌آموزان خود نيز همين رفتار را داريم. از آن‌جايي كه مي‌خواهيم جلوي شكست آنان را بگيريم فقط روي شكست‌هاي آنان تمركز مي‌كنيم. با آنان طوري برخورد مي‌كنيم كه گويا قرار است شكست بخورند. چه قدر خوب مي‌شد اگر مي‌توانستيم به جاي اين تصور آنان را فوق‌العاده باهوش و موفق تصور كنيم!

اين نظريه به ما مي‌آموزد كه بهترين راه براي اين كه با عملكرد بد مردم، فرزندان و شاكردانمان مواجه نشويم اين است كه هوشمندانه تلاش كنيم تا بهترين انتظار و تصور را از آنان داشته باشيم و اين تصور را نيز به هر صورتي كه امكان داشت نشان دهيم و سعي كنيم تا حد امكان به آن‌ها درخصوص موفقيت‌هايشان بگوييم و بگذاريم بدانند چه‌قدر از ديدن كارها و تكاليف زيباي آنان لذت مي‌بريم و چه‌قدر منتظر كارهاي موفقيت‌آميز بعدي آن‌ها هستيم.