بسيار اتفاق افتاده است كه ورزشكار در حين انجام عمليات ورزشي دچار عارضه‌ي پيچ‌خوردگي يا آسيب شديد زانو، صدمه‌ي حاد مچ پا و ... بشود. آيا مي‌دانيد اولين اقداماتي كه هنگام بروز اين گونه آسيب‌ها بايد صورت گيرد چيست؟

اقدامات درماني اوليه‌ي ما در واقع عكس‌العمل‌هايي به چگونگي پاسخ بدن و واكنش التهابي ايجاد شده هستند. در حقيقت تلاش ما اين است كه تورم را كنترل كنيم و ميزان هماتوم (خونريزي داخل ضايعه) را كاهش دهيم. بدين ترتيب، فرايندهاي بهبودي سريع‌تر و بهتر وارد عمل مي‌شوند. آن‌چه د راولين برخورد با بيمار بايد انجام داد به صورت اصولي استاندارد شده و با علامت اختصاري PRICE يا ICERS معروف است.

1 ـ يخ درماني (ICE)

بعد از متوقف كردن فعاليت‌هاي ورزشي ورزشكار، اولين قدم هنگام بروز آسيب حاد اندام‌ها، يخ‌درماني است. در واقع منظور از يخ درماني، سرمادرماني است و اين كار هم با استفاده از كيسه‌ي يخ مخصوص حاوي يخ يا اسپري‌هاي سرمازا يا حتي با كيسه‌ي معمولي كه مقداري يخ در آن قرار داده شده، انجام پذير است. البته توجه كنيد كه هيچ‌گاه يخ را مستقيم روي بدن ورزشكار قرار ندهيد زيرا سرماي مستقيم روي پوست اندام مي‌تواند عوارض ناخوشايندي ايجاد نمايد.

فوايد سرمادرماني چيست؟

سرما سرعت واكنش‌هاي التهابي حاد موضع را كاهش مي‌دهد، هم‌چنين موجب انقباض مويرگ‌هاي ناحيه‌ي آسيب‌ديده كاهش مي‌يابد كه به دليل اين كاهش جريان خون و افزايش ويسكوزيته‌ي خون و افزايش غلظت خون در منطقه‌ي آسيب‌ديده از روند ادامه‌ي خونريزي جلوگيري به عمل مي‌آيد.

اثر ديگر سرما كاهش حرارت بافت است لذا تقاضاي متابوليكي بافت نيز كاهش مي‌يابد و واكنش‌هاي شيميايي در سلول‌هاي مجاور منطقه‌ي آسيب‌ديده نيز آهسته مي‌شود. اين امر سبب مي‌شود ميزان توليد مواد دفعي سلول در منطقه كاهش يابد و امكان زنده ماندن سلول‌هاي بافتي بيشتري در شرايط كاهش موقتي اكسيژن فراهم شود.

پس در مجموع استفاده از سرما، ميزان آسيب بافتي را كاهش مي‌دهد و باعث ايجاد هماتوم كمتري در محل مي‌گردد. هم‌چنين سرما مي‌تواند ميزان گرفتگي و اسپاسم عضلات اطراف ضايعه را كاهش دهد و درد و ناراحتي مصدوم را كمتر كند.

2 ـ فشار

اعمال مختصر جهت كاهش تورم بافت و ايجاد يك وضعيت حفاظتي مناسب لازم است. اين كار با استفاده از باندهاي كشي يا نوارهاي مخصوص انجام مي‌گيرد. اين بانداژ باعث مي‌شود ميزان فشاري كه از بيرون بر عروق خوني وارد مي‌شود نسبت به فشار داخلي آن‌ها افزايش يابد، لذا جلوي ارتشاح (انتشار مايع به بيرون) پلاسما گرفته مي‌شود. به طور طبيعي فرد آسيب ديده بعد از بانداژ عضو احساس راحتي بيشتري مي‌كند و همين فشار مختصر در كاهش درد ورزشكار مصدوم تأثير به‌سزايي ايفا مي‌كند.

3 ـ بالا نگاه داشتن عضو آسيب ديده

نگاه داشتن اندام آسيب‌ديده باعث مي‌شود تجمع مايعات در منطقه كاهش يابد و بازگشت وريدي تسريع شود. در صورت امكان سعي كنيد اندام آسيب‌ديده را در سطحي بالاتر از قلب نگاه داريد. بدين ترتيب فشار هيدروستاتيك عروق خوني كاهش مي‌يابد و ميزان بروز تورم نيز كم مي‌شود زيرا حجم مايعي كه از طريق عروق خوني ارتشاح مي‌يابد كاهش مي‌يابد. كنترل ورم ناحيه‌ي آسيب‌ديده باعث مي‌شود آسيب بافتي كمتري ايجاد شود و فضاي كوچك‌تري به ترميم و بازسازي نياز پيدا كند. اين كار به راحتي با قرار دادن عضو آسيب ديده روي بالش، صندلي، ميز و ... امكان‌پذير است.

4 ـ استراحت

استراحت عضوآسيب‌ديده براي آن‌كه بدن فرصت مناسب جهت ترميم ضايعه داشته باشد و نيز از آسيب بيشتر بافت جلوگيري كند، امري الزامي است. اين كه چه‌قدر به اندام مربوطه استراحت بدهيم به نظر پزشك و شدت ضايعه بستگي دارد.

طول مدت استراحت از 10 دقيقه تا چند روز متغيير است. هنگامي كه ورزشكار بعداز آسيب هم‌چنان به تمرين و بازي خود ادامه مي‌دهد، ميزان خونريزي ناحيه افزايش مي‌يابد و لذا تخريب بافتي بيشتري حاصل مي‌گردد. به اين ترتيب ميزان و شدت پاسخ‌هاي ثانويه نظير تشكيل ورم و تجمع مواد زايد به دليل آسيب‌هاي بافتي ناشي از كمبود اكسيژن و ... نيز زيادتر مي‌شود. تمامي اين وقايع، بزرگتر شدن هماتوم و آهسته‌تر شدن روند بهبودي و دوره‌ي طولاني‌تر بازتواني را براي ورزشكار به همراه دارد.

5 ـ محافظت از اندام

مورد ديگري كه بايد به آن توجه كرد حفاظت از اندام است. گاهي ضرورت دارد به منظور جلوگيري از آسيب بيشتر، اندام را بي‌حركت نمود يا دامنه‌ي حركت آن را محدود كرد. بدين منظور فرد درمانگر مي‌تواند از موادي مانند بريس، گچ‌گيري و بانداژ استفاده كند. گاه در تمام طول درمان نياز به حفاظت از اندام وجود دارد.

هدف از درمان‌هاي فوق كاهش آثار ضايعه، فراهم آمدن شرايط مناسب براي بهبود سريع ضايعه و كاهش طول دوره‌ي درمان و زمان استراحت ورزشكار است. انجام به موقع اين موارد در روند درمان بعدي ورزشكار كمك‌هاي شاياني مي‌كند.